حساب ندارد . تمام اين خرابى ، تمام اين هرج‌ومرج بواسطهء نشر مطالب روزنامه‌جات شد . زيرا مطالبى مىنوشتند كه براى يك مملكت مقننهء متمدن آبادى سزاوار بود كه پس از سيصد چهار صد سال تربيت و داراى قانون حالا مشروطه شده باشد . مثلا مىنوشتند رعيت تمكين ظلم نكند . اين باعث آن شد كه غالب جاها گمان كردند آنچه تا حال به ارباب مىدادند جور و ظلم بوده هيچ ندادند . مثلا نوشتند قاتل را بايد در محكمه استنطاق كرد . هركس هركه را خواست كشت و هيچ محكمه نديد . مثلا نوشتند صاحبان املاك يا محترمين مستبد هستند ، هركس هركه را در كوچه و بازار ديد سوار اسب يا درشكهء خود [ بود ] يا دو نفر نوكر دارد مستبد گفته و فحش داد و پيش خود افتخارى دانست كه فلان مستبد را بد گفتم [ و ] فحش دادم . مختصر هر روزنامه فحش و عبارات ركيك بيشتر داد خوبتر خريدند و فايده برد . از آن جهت براى رواج متاع همه پيروى كردند . هركس روزنامه‌ها [ را ] خوانده مىداند . حالا پس از چهارده ماه مشغول خواندن قانون مطبوعات هستند . چاه را نكنده منار را دزديدند و روزنامه‌جات اثر خود را كرده همه‌جا برهم خورده . تا قانون از مجلس بيرون بيايد خيلى كار دارد . پس از بيرون آمدن كى و چه وقت اجرا شود با خداست . فعلا كه تمام قوانين مگر آنچه در مادهء شاه است به حال اسبق خود باقى است . روزنامهء مجلس روزنامهء مجلس كه متعلق به نطق وكلا و شوراى ملى است از همه بيشتر تماشا دارد و از آن خوب معلوم مىشود اندازهء شعور و فهم و ترتيبات شوراى ملى ايران . روزنامهء كشكول روزنامهء كشكول كه « كرى كتور » « 1 » و مطالب مضحك و اشكال دارد بىمزه نيست . روزنامهء صور اسرافيل روزنامهء صور اصرافيل اگر دست از يقهء شريعت و اوهامات بردارد از همه بهتر است . خصوصا « چرند پرند » آن‌كه لايق خواندن است . ساير روزنامه‌جات كه بسيار است ابدا قابل ملاحظه نيست . بىجهت از مردم بيچاره پول گرفته تحويل تجار روس مىكنند و در تمام اين روزنامه‌جات چيزى كه هرگز خوانده نمىشود و عكس تمام روزنامجات دنياست همان اخبار است . اگر هم ديده شود يا پول

--> ( 1 ) - ( - كاريكاتور ) .